Тери папилломалари (сўгаллар)

Тери папилломалари — бу одам папиллома вируси (ОПВ) келтириб чиқарадиган теридаги хавфсиз ўсмалар. Улар одатда сўгал деб аталади ва турли шакл ва ўлчамларга эга бўлиши мумкин. Бундай тузилмалар одатда хавфли бўлмаса-да, косметик ноқулайлик, безовталик ёки оғриқ келтириши мумкин, айниқса ишқаланиш ёки тез-тез алоқа қиладиган жойларда жойлашган бўлса.

Тери папилломалари (сўгаллар)нинг асосий хусусиятлари:

• Тери папилломалари (тери сўгаллари)нинг асосий хусусиятлари:
  • Юзаси одатда сўгалсимон, дўмбоқчали ёки гулкарамга ўхшаш бўлади. Сўгал турига қараб ясси ёки кўтарилган бўлиши мумкин.
  • Ранги жойлашуви ва ОПВ турига қараб тана, пушти, оқ ёки жигарранг бўлиши мумкин.
  • Ўлчами бир неча миллиметрдан бир неча сантиметргача диаметрда бўлади.
  • Юзаси кўпинча ғадир-будур ёки тангачасимон, баъзан эса силлиқ ва ясси бўлиши мумкин.
• Тери папилломаларининг турлари:
  • Оддий сўгаллар: Кенг тарқалган тур, кўпинча қўллар, бармоқлар ёки тирноқ атрофида пайдо бўлади. Кичик ва юмалоқ, юзаси ғадир-будур.
  • Оёқ кафти сўгаллари: Оёқ кафтларида ҳосил бўлади, айниқса юрганда ёки тик турганда оғриқ келтириши мумкин. Босим туфайли кўпинча ичкарига қараб ўсади.
  • Ясси сўгаллар: Оддий сўгалларга нисбатан кичикроқ, қалинроқ ва силлиқроқ бўлиб, юз, қўл ёки оёқларда кўпроқ учрайди.
  • Филиморф сўгаллар: Узун, ипсимон шаклда бўлиб, одатда оғиз, кўз ёки бурун атрофида пайдо бўлади.
• Сабаблари:
  • HPV инфекцияси: Асосий сабаб — одам папиллома вирусининг маълум штаммлари билан касалланиш. Вирус терининг юқори қатламига таъсир қилиб, ҳужайраларнинг аномал ўсишига сабаб бўлади.
  • Трансмиссия: Вирус терининг терига бевосита тегиши ёки зарарланган буюмлар (сочиқ, пол, душ ва бошқалар) орқали тарқалади. Вирус нам муҳитда яхши кўпаяди, шунинг учун бассейнлар ва спорт заллари инфекция тарқалган жойлардир.
  • Хавф омиллари: Иммунитети заиф одамлар (ОИВ мусбат ёки иммуносупрессив терапияда бўлганлар) папилломаларга кўпроқ моил бўлади. Терининг тез-тез шикастланиши ҳам хавфни оширади.
• Белгилари:
  • Симптомларсиз: Кўпгина папилломалар оғриқ ёки ноқулайлик келтирмайди ва кўзга кўринадиган жойда бўлмаса сезилмайди.
  • Ноқулайлик ёки оғриқ: Ишқаланиш жойларидаги папилломалар оғриши ёки сезгир бўлиши мумкин.
  • Косметик муаммолар: Юз, бўйин ёки қўлларда пайдо бўлиши ташқи кўриниш учун безовта қилиши мумкин.
  • Тери таъсирланиши: Папилломага доимий босим оғриқ ёки ноқулайлик келтириши мумкин.
• Диагностика:
  • Одатда ташхис папилломанинг ташқи кўриниши ва жойлашган жойи асосида қўйилади. Қўшимча текширувлар талаб қилинмайди.
  • Биопсия зарур бўлганда, жиддий касалликларни (масалан, тери саратони) истисно қилиш учун амалга оширилади.
  • ОПВ тести камдан-кам ҳолларда вирус штаммини аниқлаш учун қўлланилиши мумкин.
• Даволаш:
  • Кўпгина папилломалар ўз-ўзидан ўтиб кетади, лекин ноқулайлик, косметик муаммо ёки тарқалиш ҳолатида даволаш керак.
  • Кузатув: Агар симптомлар бўлмаса, даволаш талаб қилинмаслиги мумкин.
  • Маҳаллий даво: Салитсил кислотаси ёки криотерапия (музлатиш) қўлланилади.
  • Криотерапия: Суюқ азот билан сўгал тўқимаси музлатилиб, парчаланди.
  • Электрохирургия: Электр токи билан катта ёки турғун папилломалар ёқилади.
  • Лазер терапияси: Қийин ўтадиган папилломаларни олиб ташлашда ишлатилади.
  • Жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш: Катта ёки қайтарилувчи папилломалар учун.
  • Иммунотерапия: Камдан-кам ҳолларда иммунитетни ошириш учун қўлланилади (масалан, имиквимод креми).
• Профилактика:
  • ОПВга қарши эмлаш: Вакцина (Гардасил) генитал сўгалларни келтирувчи штаммларга қарши ҳимоя қилади ва тери сўгаллари хавфини камайтиради.
  • Тўғридан-тўғри алоқа қилишдан сақланиш: Сўгалларга тегмаслик ва бошқаларнинг шахсий буюмларидан фойдаланмаслик.
  • Гигиена: Қўлларни мунтазам ювиш, бегона сўгалларга тегмаслик, терини тоза ва қуруқ сақлаш.
• Шифокорга мурожаат қилиш керак бўлган ҳолатлар:
  • Папиллома кучли ноқулайлик, оғриқ ёки таъсирланиш келтирса.
  • Тез ўсиш, ташқи кўриниш ўзгариши ёки қон кетиши кузатилса.
  • Сезгир жойларда (юз, жинсий аъзолар) жойлашиб, косметик ёки функционал муаммо келтирса.

Хулоса

Тери папилломалари (сўгаллар) — одам папиллома вируси туфайли келиб чиқадиган хавфсиз ўсмалардир. Улар одатда зарарсиз бўлса-да, косметик ва оғриқли муаммоларга сабаб бўлиши мумкин. Даволаш усуллари — криотерапия, маҳаллий дорилар, жарроҳлик ва лазер терапиясини ўз ичига олади. Профилактика учун вакцинация ва гигиена қоидаларига риоя қилиш муҳимдир.